بيش فعالي همراه با كمبود توجه
ADHD
یکی از انواع اختلات رفتاری که در کودکان کشف شده است ، بیش فعالی همراه با كمبود توجه است وبه حالتی از رفتار گفته می شود که کودک به شکل بسیار مفرط و بیش از اندازه فعال نسبت به همســـــالانش می بــــاشد.از مهمتــرین پیـــــامد منفی پر تحـــرکی کــودک،اختلال در سلوک اختلال شخصیت به انواع مختلف(بالاخص اختلال شخصیت ضد اجتماعی)،افت تحصیلی و ترک تحصیـــل می بــاشد،سن شــروع اختلال بیش فعالی در 3 سالگی است و میــزان شیوع آن در دورۀ سنی 6 تا 8 سالـــگی حدود سه درصد است.داده های آماری نشان داده است که این مسئله از نظر فراوانی در پسران ده برابر دختران می باشد.
علت شناسی پر تحرکی:
كتاب ترجمه شده در باره اختلالت رفتاري علائم زيادي در نظر گرفته كه بايد خودتان دنبال آن بگرديد ( نوشته كاپلان- سادوك )DSMШ
الف: ممکن است اضطراب (دلهره و تشویق)، شایعترین علت باشد که کودک برای کاهش دلهره و تشویق و اضطراب تلاشهای جسمانی بسیار زیاد و فعالیتهای عضلانی فراوانی انجام می دهد
ب: آسیبهای مغزی،تصادفات و حوادث دلخراش برای کودکان،مسمومیت های مختلف از جمله با سـرب ، مواد رنــگی و مصنــوعی موجود در مواد غــذایی و نورهای فلورسنت و حتی تلویزیون در ایجاد اختلال مؤثر است.
ج: تأثیرات ژنتیکی ، یکی از دیگر علتهای عمده عارضه بیش فعالی است.
افزودنی های خوراکی ،رنگها ، مواد نگهدارنده و قند نیز به عنواان عوامل احتمالی رفتار بیش فعالــی مطرح شده اند.
علایم شناختی کودکان پر تحرک:
1- فعالیتهای جسمانی بیش از حد: مثلاً کودک نمی تواند آرام بنشیند اختلال در خواب دارد . دائماًدر حال حرکت و ایجاد عمل و عکس العمل می باشد.
2- اختلال در تمرکز حواس : مثلاً اکثریت کارهایی را که شروع کرده است ،نا تمام رها می کند ، در موقع مطالعه یا تماشای برنامه های تلویزیون ،به آسانی حواسش پرت می شود .
3-
تحریک پذیری فوری و غیر ارادی :مثلاًبچه نامنظم و وقت نشناسی است. نیاز به نظارت و مراقبت خاص دارد،در مدرسه و کلاس مشکل آفرین است.به جای حاضر جواب بودن،زود پاسخ اند یعنی در پاسخ دادن عجله دارند.
درمان پر تحرکی کودکان :
از آن جا که این کودکان دارای انرژی روانی و جسمانی بیش از حد لزوم هستند،والدین باید همیشه در انجام کار،پاسخ دادن، تصمیم گرفتن و ... یک قدم جلوتر از کودکان باشند و لازم است جهت افزایش اعتماد به خود،مسئولیت پذیری و به هدر دادن انرژی اضافی، به آنها مسئولیت خاصی واگذار کرده تا توان بالقوه آنها در راه سازنده و مثبت مصرف شود.مثلاً مسئولیت خرید نان را به آنها واگذار کرد و یا کارهای دیگری از خانواده را به عهده آنها گذاشت ودر قبال کارهای مثبت و سازنده،او را تشویق کرد که به او تلقین شود که والدینم مرا دوست دارند،ودر برابر کار خوب به من پاداش می دهند.از طریق همانند سازی با بزرگسالان و الگو قرار دادن رفتار بهنجار بزرگسالان،می توان اختلال پرتحرکی را از بین برد.البته روشهای دیگری هم مثل دارودرمانی و روش شبیه سازی لاک پشت هم وجود دارد که به کودک القاء می شود مثل لاک پشت،آرام آرام عمل کند و آهسته آهسته واکنش دهد.دارو درمانی نیز می تواند در بهبودی این اختلال مؤثر باشد.داروهای ضد افسردگی از جمله ایمی-پرامین(توفرانیل)،دزی پرامین و نوتریپیتیلین در درمان این اختلال به کار رفته اند و کم و بیش با موفقیت همراه بوده اند.لذا یادآور می شویم مصرف دارو به تنهایی،غالباً نمی تواند نیازهای جامع درمانی کودکان مبتلا به این اختلال را برآورده سازدو فقط یک جنبه از برنامه چند وجهی درمان این اختلال محسوب می شود.
ولی به هر حال محققان معتقدند که هنگام تجویز داروها باید موارد زیر را در نظر داشته باشند :
ــــ داروهای محرک بر نتایج تست های هوش و پیشرفت تحصیلی تأثیرات متفاوتی باقی می گذارند،برخی از آنها نتایج را بالا می برند،در حالی که در برخی دیگر تأثیر قطعی وجود ندارد.
ــــ مطلب دیگری که در رابطه با مطلب اول است این است که چنین به نظر می رسد داروها در اکتساب مهارتهای جدید بی تأثیرند.اما در کیفیت پیشرفت درسی به خصوص آنچه کودک با آن آشناست، اثر می گذارند.
ــــ مدت زمانی که فرد تحت تأثیر این داروهاست نسبتاً کوتاه است،و شاید بیش از چند ساعت طول نکشد.
ــــ عوارض جانبی آن زیاد است.که مهمترین آنها عبارتند از : کم اشتهایی و بی خوابی های زیاد ویا خواب آلودگی و بیحالی.
نحوۀ برخورد با کودکان پر تحرک و آموزش آنها :
لازم است در برخورد با کودک بالاخص زمانی که بخواهید او را از چیزی محروم کنید ویا اینکه بدانید علت رفتارناشایستش چیست، اگر شرایط زمانی و مکانی کودک تغییر می کرد،باز هم در برابر همین عمل،چنین عکس العملی را نشان می داد؟
سعی کنید از رفتار درمانی استفاده کنید یعنی در قبال انجام تکالیف و کارهای خوب او،کارت تشویق بدهید که به ازای چند کارت، مواد خوراکی داده یا لوازم التحریر و اسباب بازی مورد علاقه اش را بخرید.